Bilbao, 2023ko maiatzak 11. Gaur goizean Elena Vecino, artista eta Euskal Herriko Unibertsitatean Biologia Zelularreko katedradunak, Jon Ibarra, Puntodis enpresako zuzendariak, eta Leire Aurrekoetxea, Itsasmuseumeko komunikazio eta marketin arduradunak, Balearen begia, zientzia, artea eta irisgarritasuna uztartzen dituen aldi baterako erakusketa aurkeztu dute. Erakusketa irailaren 10era arte zabalik egongo da museoan.

Proiektua erretinaren neurobabesari eta baleen ikusmenak funtzionatzeko moduari buruzko ikerketa zientifiko sakon batetik sortu da. Elena Vecino ikertzaileak bere taldearekin batera egin zuen ikerketa Sopelako balea handi baten begia berreskuratu ondoren. Zetazeo hori, 18 metro luze eta 20 tona pisatzen zituena, hondoa jota eta zaurituta agertu zen hondartzan 2019ko otsailean, eta ezin izan zen salbatu, nahiz eta biologiako adituek eta goiz hartan hondartzara hurbildu ziren beste boluntario batzuek gogor ahalegindu.

Goizeko ekitaldian Elena Vecinok bisita gidatua eskaini du eta irisgarritasun unibertsalean aditua den Jon Ibarrak erakusketaren esperientzia inklusiboa eskaintzeko erabilitako neurri eta baliabide teknologikoak azaldu ditu.

Balearen erretinako hogei bat argazki zientifiko-artistikok osatzen dute proiektua, handituta eta koloreztatuta. Proiektu honen helburua, modu bisual eta erakargarrian, ikerketa zientifiko luze eta zorrotz baten ondorioz balearen ikusmenari buruz ezagutu diren zenbait datu partekatzea da, hala nola zuri-beltzean ikusten dutela eta haien ikuseremua oso txikia dela.

Irudiak zirraragarriak dira; horietako batek, Balearen ostadar-erretina, Scientific American aldizkari ospetsuak saritu du eta Espainiako Neurozientzien Elkartearen (SENC) Neuro Arte 2020ko lehen saria jaso zuen. Kornearen beste argazki batek Espainiar Elkarte Oftalmologikoaren (SEO) 2019ko lehen saria jaso zuen. Aurten, FECYTek FOTCIENCIA lehiaketan erakusketan dagoen beste argazki bat aukeratu dute.

Argazkiak mikroskopio ezberdinekin egin dira, benetako tamaina 10.000 aldiz handitzeko aukera ematen dutenak eta balearen begiaren zatiak xehetasunez ikusteko aukera ematen dutenak. Elena Vecinoren arabera, “makroskopikoan ezberdinak izan arren, mikroskopikoan oso antzekoak gara”.

Gainera, balea urdinaren atzetik munduko ugaztunik handiena den balearen hezurdura erreal baten zatiak, garezur bat, ornoetako batzuk eta masailezurrak ikusgai daude. Horrela, erakusketa bisitatzen duten pertsonek ugaztun horien handitasuna esperimentatu ahal izango dute. Barailen artean, balea agertu zen hondartzan bildutako plastikoa dago, askoren heriotzaren balizko arrazoiez kontzientziatzeko, espezie horiek iragazleak baitira eta ezin baitute elikagaia eta plastikoak bereizi.

Tamaina errealeko balearen irudi erraldoi bat ere dago, ikus-entzunezko piezak eta publiko guztiei zuzendutako animazioak. Horrez gain, ukimenaren bidez ezagutzeko balearen eta horren begiaren 3D piezek osatzen dute erakusketaren objektuak.

Egitasmoak bokazio didaktiko argia du, eta zientziak gure egunerokotasunean eta gure osasunaren eta ongizatean ikerketak duen garrantzia nabarmentzea ahalbidetzen du. Balearen begia gizartean hain beharrezkoa den ekologia, zientzia edo itsas fauna bezalako esparruetan kontzientziazioa azpimarratzen du.

 

Erakusketa lau hizkuntzetara, euskara, gaztelera, ingelesa eta frantsesa, itzulitako katalogo baten islatuko da, Euskampus Fundazioaren laguntzari esker. Erakunde honen misioa loturako eta ko-sorkuntzako prozesuak abian jartzea, gizartean eragin handia duten erronka zientifiko, teknologiko eta kulturalak agerrarazteko eta haiei baterako erantzunak emateko.

 

Irisgarritasun unibertsalerantz doan erakusketa

Erakusketak punta-puntako teknologia, seinaleak eta ikusmen-mugak dituzten pertsonentzako bisita irisgarria sortzera bideratutako beste neurri batzuk ditu irisgarritasun unibertsalaren aldeko apustuan. Puntodis enpresak, hainbat eremutan irisgarritasun-irtenbideak ematen aditua dena, diseinatu eta gauzatu du proiektua,

Egokitutako hainbat elementuren bidez, zentzumen anitzeko bisita bat eskaintzen da. Horretarako, panel testurizatuak jarri dira obren azpian zelulen argazkiak ukimenaren bidez jaso ahal izateko; kartelak braillean daude; zoruan marka podotaktilak jarri dira ikuspen murriztua duten pertsonek modu autonomoan bisita egin dezaten eta NFC teknologia ere erabili da, informazioa zuzenean gailu pertsonalean jasotzeko.

Azkenik, datozen asteetan eskuragarri egongo den aplikazio bat garatzen ari da, piezei buruzko audioekin hizkuntza ezberdinetan, bai eta irakurketa errazaren parametroetara egokitutako testuekin ere, euskaraz eta gaztelaniaz.

 

Itsasmuseum Bilbao

 

Erakusketa honek Itsasmuseumeko bisita aberasteko balio du, eta modu koherentean kokatzen da museoaren diskurtsoan. Adibidez, Itsasoen Osasuna, museoak iraunkortasunari buruz duen esparru estrategikoan, itsas faunak eta florak mikroplastikoen arazo larria jasaten duten kalteak lantzen dira. Baita gure programa didaktikoan, Itsasoak garbi zeudela amets egin dut bezalako tailerrean, eta beste hainbat gune eta jardueretan.

Erakusketa irailaren 10era arte egongo da zabalik eta beste jarduera osagarri batzuk ere izango ditu, hala nola bisita gidatuak, topaketak, solasaldiak edo hitzaldiak.

Informazio gehiago: komunika@itsasmuseum.eus (Leire Aurrekoetxea)